به معارف قرآن ندارد . معارف ساير كتب آسمانى ، البته آن معارف عاليه اى كه دستخوش تحريف نشده ، و همچنين مباحث الهى كه در فلسفه عنوان مىشود همين طور است ، و قرآن كريم به همين جريان اشاره نموده مىفرمايد : « أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها » « 1 » . و نيز مىفرمايد : « إِنَّا جَعَلْناه قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ، وَإِنَّه فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ » « 2 » . قسم دوم ، آياتى است مربوط به قوانين اجتماعى و احكام فرعى ، و چون مصالح اجتماعى كه احكام دينى بر اساس آن تشريع مىشود وضع ثابتى ندارد ، و احيانا متغير مىشود ، و از سوى ديگر قرآن هم به تدريج نازل شده قهرا آيات مربوط به قوانين اجتماعى و احكام فرعى دستخوش تشابه و ناسازگارى مىشوند ، وقتى به آيات محكم رجوع شد آن آيات ، اين آيات را تفسير نموده ، تشابه را از بين مىبرد ، آيات محكم تشابه آيات متشابه را ، و آيات ناسخ تشابه آيات منسوخ را از بين مىبرد . * ( « فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَه مِنْه ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغاءَ تَأْوِيلِه » ) * كلمه « زيغ » به معناى انحراف از استقامت ( راست بودن ) است ، كه لازمه اش اضطراب قلب و پريشانى خاطر است . به قرينه اينكه در مقابلش رسوخ در علم قرار گرفته ، كه در باره اثرش مىفرمايد : دارندگان آن اضطراب ندارند و با اطمينان خاطر مىگويند همه آيات قرآن ، چه محكم و چه متشابه آن ، از طرف پروردگار ما است ، و اما آنهايى كه زيغ و انحراف قلب دارند ، مضطرب هستند ، و دنبال آيات متشابه را مىگيرند ، تا از پيش خود آن را تاويل نموده فساد راه بيندازند و كسانى كه دچار چنين زيغ و انحرافى نيستند همواره از خدا مىخواهند : كه خدايا قلب ما را بعد از هدايت منحرف مساز . * ( « رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا » ) * « 3 » . از اينجا روشن مىشود كه مراد از پيروى از آيات متشابه ، پيروى عملى است ، نه

--> ( 1 ) خدا آبى از آسمان نازل مىكند و در هر سرزمينى به مقدار ظرفيتش آن آب جارى مىشود . سوره رعد آيه 17 . ( 2 ) ما آن كتاب مبين را عربى قرار داديم ، باشد كه شما تعقل كنيد ، و گرنه آن در ام الكتاب نزد ما مقامى بلند و فرزانه داشت . سوره زخرف آيه 4 . ( 3 ) سوره بقره آيه 250 .